Od zako\u0144czenia wojny min\u0119\u0142o 76 lat. Nowe techniki pomiarowe, \u0142atwiejszy dost\u0119p do archiw\u00f3w przyczyniaj\u0105 si\u0119 do intensyfikacji bada\u0144 na funkcjonowaniem oboz\u00f3w koncentracyjnych, pracy, karnych i zag\u0142ady z okresu II wojny \u015bwiatowej.
Nale\u017cy w tym miejscu podkre\u015bli\u0107, \u017ce pami\u0119\u0107 zbiorowa dotycz\u0105ca niekt\u00f3rych z tych oboz\u00f3w zanika, zw\u0142aszcza je\u015bli nigdy nie zosta\u0142y one w\u0142\u0105czone do program\u00f3w zwi\u0105zanych z upami\u0119tnieniami (zw\u0142aszcza w przypadku mniejszych podoboz\u00f3w lub filii obozowych). Brak uregulowa\u0144 prawnych oraz zawi\u0142e kwestie zwi\u0105zane z w\u0142asno\u015bci\u0105 gruntu tylko pot\u0119guj\u0105 trudno\u015bci, jakie napotyka si\u0119 przy pr\u00f3bie upami\u0119tnienia tych obiekt\u00f3w. Nic dziwnego, bo niekt\u00f3re obozy wraz z up\u0142ywem czasu popada\u0142y w zapomnienie.
<\/p>\n\n\n\n
Taki przypadek ma miejsce w po\u0142udniowo \u2013 zachodniej Polsce i obejmuje file obozowe, kt\u00f3re powsta\u0142y podczas II wojny \u015bwiatowej przy niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym Gross-Rosen. Projekt ma na celu zlokalizowanie i potwierdzenie po\u0142o\u017cenia fili obozowych wchodz\u0105cych w sk\u0142ad Arbeitslager Riese oraz ocenieniu ich stanu zachowania z wykorzystaniem wielo\u017ar\u00f3d\u0142owych danych przestrzennych i relacji ocala\u0142ych \u015bwiadk\u00f3w. Te trudno dost\u0119pne miejsca zlokalizowane w terenie g\u00f3rzystym podda\u0142y si\u0119 sukcesji wt\u00f3rnej zbiorowisk ro\u015blinnych. W innych przypadkach tereny obozowe zosta\u0142y sprzedane i aktualnie s\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 prywatn\u0105. Tylko nieliczne obiekty oznaczone s\u0105 tablicami informacyjnymi. Do\u015b\u0107 cz\u0119sto w\u0142adze samorz\u0105dowe maj\u0105 problemy z oznaczeniem tych miejsc w swoich planach zagospodarowania terenu. Podobne przypadki wyst\u0119puj\u0105 nie tylko w Polsce. Zagro\u017ceniami dla obiekt\u00f3w dziedzictwa kulturowego s\u0105 nie tylko sukcesja ro\u015blinno\u015bci, dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka ale r\u00f3wnie\u017c up\u0142yw czasu, \u015bwiadome lub nie\u015bwiadome odrzucenie historii i wspomnie\u0144 czy blokowanie dzia\u0142a\u0144 ratunkowych przez w\u0142adze lokalne.
<\/p>\n\n\n\n
Rozpocz\u0119cie kompleksowych bada\u0144 naukowych ma wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c znaczenie dla prowadzonego obecnie przez Instytut Pami\u0119ci Narodowej \u015bledztwa w sprawie zbrodni wojennych pope\u0142nionych w obozie koncentracyjnym Gross-Rosen i jego filiach (w tym r\u00f3wnie\u017c w Arbeitslager Riese), a tak\u017ce dla nale\u017cytego upami\u0119tnienia i oznakowania tych miejsc pami\u0119ci.
<\/p>\n\n\n\n
Za czas\u00f3w rz\u0105d\u00f3w komunistycznych w Polsce (1945-1990) \u015blady zbrodni zaciera\u0142y si\u0119. Baraki obozowe rozbierano, wywo\u017cono materia\u0142y budowlane i maszyny. Nikt nie prowadzi\u0142 kompleksowych bada\u0144 zbrodni jakie mia\u0142y miejsce przy projekcie Riese. Dora\u017ane polskie \u015bledztwa z lat 60. i 70. prowadzone przez G\u0142\u00f3wn\u0105 Komisj\u0119 Badania Zbrodni Hitlerowskich nie doprowadzi\u0142y do prze\u0142omu i wyja\u015bnienia sprawy. Oddzielne \u015bledztwa w latach 60., 70. i 80 prowadzi\u0142a tak\u017ce Centrala Badania Zbrodni Narodowosocjalistycznych w Ludwigsburgu (niem. Zentrale Stelle der Landesjustizverwaltungen zur Aufkl\u00e4rung Nationalsozialistischer Verbrechen), ale i jej dzia\u0142ania nie przynios\u0142y po\u017c\u0105danych rezultat\u00f3w.
Dodatkowo na prze\u0142omie lat 80. i 90. gminy Walim i G\u0142uszyca sprzeda\u0142y cz\u0119\u015b\u0107 dzia\u0142ek na terenie kt\u00f3rych znajdowa\u0142y si\u0119 obozy AL Riese. W latach 2015-2019 wyra\u017cono zgod\u0119 na ich zabudowanie i proces ten stopniowo post\u0119puje.
<\/p>\n\n\n\n
Dlatego kluczowe jest rozpocz\u0119cie kompleksowy bada\u0144 obejmuj\u0105cych:
a) zlokalizowanie oboz\u00f3w,
b) potwierdzenie ich po\u0142o\u017cenia,
c) przeprowadzenie inwentaryzacji pozosta\u0142o\u015bci po obozach,
d) opracowanie plan\u00f3w oboz\u00f3w w oparciu o dane archiwalne i inwentaryzacj\u0119 terenow\u0105,
e) upami\u0119tnienie wybranych oboz\u00f3w w terenie w przypadku uzyskania zgody od w\u0142a\u015bciciela terenu,
f) opracowanie dokumentacji pozwalaj\u0105cej lokalnym jednostkom samorz\u0105dowym odpowiedni\u0105 ochron\u0119 tych miejsc oraz udost\u0119pnienie wynik\u00f3w w postaci strony internetowej przedstawiaj\u0105cej plany oboz\u00f3w na\u0142o\u017cone na aktualn\u0105 sytuacj\u0119 terenow\u0105 (tzw. geoportal). <\/p>\n\n\n\n
Badaniami zostanie obj\u0119tych 13 oboz\u00f3w:
1) Tannhausen (Jedlinka Zdr\u00f3j)
2) W\u00fcstestewaltersdorf (Walim),
3) Falkenberg (Sokolec),
4) Schotterwerk (G\u0142uszyca G\u00f3rna)
5) Erlenbusch (Olszyniec),
6) F\u00fcrstenstein (Ksi\u0105\u017c),
7) M\u00e4rzbachtal (Marcowy Strumie\u0144),
8) Wolfsberg (W\u0142odarz),
9) W\u00fcstegiersdorf (G\u0142uszyca),
10) S\u00e4uferwasser (K\u0142obia),
11) D\u00f6rnhau (Kolce),
12) Kaltwasser (Zimna k. G\u0142uszycy),
13) L\u00e4rche.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Od zako\u0144czenia wojny min\u0119\u0142o 76 lat. Nowe techniki pomiarowe, \u0142atwiejszy dost\u0119p do archiw\u00f3w przyczyniaj\u0105 si\u0119 do intensyfikacji bada\u0144 na funkcjonowaniem oboz\u00f3w koncentracyjnych, pracy, karnych i zag\u0142ady z okresu II wojny \u015bwiatowej.Nale\u017cy w tym miejscu podkre\u015bli\u0107, \u017ce pami\u0119\u0107 zbiorowa dotycz\u0105ca niekt\u00f3rych z tych oboz\u00f3w zanika, zw\u0142aszcza je\u015bli nigdy nie zosta\u0142y one w\u0142\u0105czone do program\u00f3w zwi\u0105zanych z… <\/p>\n